روزبهان البقلي الشيرازي ( شطاح فارس )
510
شرح شطحيات ( فارسى )
و قال : لا احصى ثناء عليك . » ( 977 ) قال : حسين منصور بدين كلمات وصف كرد ابليس را . براى آن گفت كه او در اصل سيّد ملايكه بود ، و پيشرو كرّوبيان و روحانيان بود ، و معلّم اهل آسمان بود . در قرب حقّ به محلّى عظيم بود ، چنانك هيچ ملك بجاى او نبود . چون او در ملاء ملكوت يگانه يافت ، دعويش مقابل دعوى سيّد نهاد - صلوات اللّه عليه . او آنجا رئيس ملايكه بود ، و سيّد اينجا رئيس بنىآدم . او را بود مقام محمود . نه بود در اوّل و در آخر ، و در ظاهر و در باطن ، از عرش تا بثرى تا به آباد ، مثل سيّد « قابَ قَوْسَيْنِ » « 9 » ، رسول ثقلين ، زبدهء حقيقت « خمر اللّه طينة آدم » ، آن زبدهء كه اگر از صلصال فخّار آدم در ابليس « 11 » پيدا شدى ، بهر ذرهئى از جسم سيّد بجان هزار سجود كردى . امّا چون پديد نبود ، « يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ . » « 12 » و چنانچه « 13 » مهتر - عليه السّلام - خازن لطفيّات ازليّات بود ، ابليس خازن قهريّات ابديّات بود . سيّد را از انوار لطف آفريدند ، ابليس را از آتش قهر . لطيف سبب لطفيّات شد . كثيف سبب قهريّات . گوئى دو صفت بودند از حقّ قهرا و لطفا « يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ . » « 17 » ( 978 ) از بهر اين « 18 » حسين او را در جناب سيّد سيّادات سماء قدم ، محمّد مصطفى - صلوات اللّه عليه - ياد كند ، زيرا كه ذرّهء خورشيد عالم
--> ( 9 ) قابَ قَوْسَيْنِ : سورهء 53 ( النجم ) آيهء 9 ( 11 ) آدم در ابليس M : آدم را ابليس S ( 12 ) يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ . . : سورهء 7 ( الأعراف ) آيهء 197 ( 13 ) و چنانچه S : و جناب M ( 17 ) يُضِلُّ . . : سورهء 16 ( النحل ) آيهء 95 ( 18 ) اين S : - M